3η παράδοση οικονομικής ανθρωπολογίας: Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ- ΟΙ ΚΡΙΣΕΙΣ- Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΗ, Ολόκληρη η Εισήγηση

CapitalismΤην Κυριακή 7 Φλεβάρη στις 11.00 πμ. στην Λαμπηδώνα θα πραγματοποιηθεί η τρίτη παράδοση της οικονομικής ανθρωπολογίας. Ακολουθεί ολόκληρη η εισήγηση:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ.

3η Παράδοση

ΤΙΤΛΟΣ: Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ- ΟΙ ΚΡΙΣΕΙΣ- Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΗ

Εισηγητής: Γιάννης Κυριακάκης

 

ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Πως δημιουργούνται οι κρίσεις στον καπιταλισμό και πως ξεπερνιούνται; Είναι η παρούσα κρίση δομική και αξεπέραστη;

 

  1. Ο Καπιταλισμός ως παγκόσμιο σύστημα

Όπως υποστηρίξαμε στην προηγούμενη παράδοση η διαμόρφωση του καπιταλισμού ως κυρίαρχου συστήματος παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων στην Ευρώπη ανάμεσα στα 1400 με 1800 είχε να κάνει με μοναδικές ιστορικές συνθήκες που δεν αναπαράγονται με την μορφή άκαμπτων εξελικτικών νόμων. Δεν υπάρχει δηλαδή κανένας νόμος που να λέει ότι ο καπιταλισμός θα αντικατασταθεί νομοτελειακά από ένα καλύτερο σύστημα,  ούτε φυσικά ότι θα αναπαραχθεί σε όλο τον κόσμο με την μορφή που απέκτησε στην Ευρωπαϊκή μητρόπολη. Και οι δύο εξελικτικοί μύθοι έχουν σήμερα ανατραπεί. Και ο μύθος των αντι-συστημικών για την νομοτελειακή κατάρρευση, και ο μύθος των απολογητών για την παγκόσμια ανάπτυξη μέσω της ελεύθερης αγοράς, έχουν καταρρεύσει. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι μια επικράτηση του καπιταλισμού χωρίς κάποια εμφανή δομική αντίσταση ή προοπτική υπέρβασής του από μεριάς της εργατικής τάξης ή του υπαρκτού σοσιαλισμού, όπως είχε προβλέψει η αντι-συστημική θεωρία, από την μια μεριά, και η τεράστια αύξηση των παγκόσμιων ανισοτήτων από την άλλη. Έτσι ούτε το αισιόδοξο σενάριο της ανατροπής του, ούτε το αισιόδοξο σενάριο της παγκόσμιας προόδου μέσω της απόλυτης επικράτησής του έχουν επαληθευτεί.  Όπως επίσης είπαμε στην προηγούμενη παράδοση για να συμβεί μια μεγάλη συστημική αλλαγή πρέπει πρώτον οι άνθρωποι να πειστούν πως για τα δεινά και τις τεράστιες αντιθέσεις και καταστροφές του παρόντος κόσμου υπεύθυνος είναι ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής, και δεύτερον να συλλάβουν ένα πειστικό και βιώσιμο εναλλακτικό μοντέλο παραγωγικών και κοινωνικών σχέσεων που θα υποκαταστήσει τον καπιταλισμό. Σε αυτή την παράδοση θα ασχοληθούμε με το πρώτο ζήτημα και στην τελευταία παράδοση της σειράς με το δεύτερο.  Συνέχεια

Posted in Κρίση, Καπιταλισμός, Οικονομική Ανθρωπολογία | Tagged , | 3 Σχόλια

WALLERSTEIN: WORLD SYSTEM’S ANALYSIS (Αποσπάσματα)

Το 2011 είχα μεταφράσει για το ιστολόγιο antisomata.wordpress.com εκτεταμένα αποσπάσματα από το βιβλίο του Immanuel Wallerstein «Ανάλυση του Παγκόσμιου Συστήματος». Επειδή τότε ήταν δημοσιευμένα σε συνέχειες που δυσκόλευαν κάπως την ανάγνωση, και επειδή τα έχω βάλει ως βασική βιβλιογραφία στην τρίτη παράδοση της οικονομικής ανθρωπολογίας, τα ξανα-ανεβάζω εδώ όλα μαζί για να διευκολύνω την ανάγνωσή τους. Προσοχή! Αυτό δεν είναι η εισήγηση. Είναι μόνο μια από τις βιβλιογραφικές αναφορές. Η εισήγηση θα ανέβει σε άλλη ανάρτηση.

wallerstein/ world system’s analysis

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Το Σύγχρονο Παγκόσμιο Σύστημα ως Καπιταλιστική Παγκόσμια Οικονομία

 

Παραγωγή, Υπεραξία και Πόλωση

 

Του Immanuel Wallerstein

 

Ο κόσμος στον οποίο ζούμε, αυτό το παγκόσμιο σύστημα, έχει τις απαρχές του στον 16ο αιώνα. Αυτό το παγκόσμιο σύστημα ήταν τότε κυρίαρχο μόνον σε ένα μέρος της υφηλίου, κυρίως σε μέρη της Ευρώπης και της Αμερικής. Με τον χρόνο επεκτάθηκε για να καλύψει όλον τον πλανήτη. Είναι, και πάντα ήταν, μια παγκόσμια οικονομία. Είναι και πάντα ήταν μια καπιταλιστική παγκόσμια οικονομία. Θα πρέπει να ξεκινήσουμε με το να εξηγήσουμε τι σημαίνουν αυτοί οι δύο όροι, παγκόσμια οικονομία και καπιταλισμός. Θα είναι μετά πιο εύκολο να εκτιμήσουμε τα ιστορικά όρια του σύγχρονου παγκόσμιου συστήματος, τις απαρχές του, την γεωγραφία του, την χρονική του ανάπτυξη και την παρούσα δομική κρίση του.

 

Αυτό που εννοούμε με τον όρο παγκόσμια οικονομία (world economy, économie-monde του Braudel) είναι μια μεγάλη γεωγραφική ζώνη μέσα στην οποία υπάρχει καταμερισμός εργασίας και κατα συνέπεια σημαντική εσωτερική ανταλλαγή βασικών αγαθών όπως και ροή κεφαλαίου και εργασίας. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της παγκόσμιας οικονομίας είναι οτι δεν συνδέεται απο μια ενιαία πολιτική δομή. Αντίθετα υπάρχουν πολλές πολιτικές οντότητες μέσα στην παγκόσμια οικονομία που συνδέονται χαλαρά μεταξύ τους στο παγκόσμιο σύστημα σε ένα διακρατικό σύνολο. Και η παγκόσμια οικονομία περιέχει πολλές κουλτούρες και ομάδες- που πιστεύουν διαφορετικές θρησκείες, μιλούν διαφορετικές γλώσσες, και διαφέρουν στα μοντέλα της καθημερινότητάς τους.. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει οτι δεν αναπτύσουν και κοινά χαρακτηριστικά κουλτούρας, αυτό που ονομάζουμε γεωκουλτούρα. Σημαίνει όμως, οτι δεν πρέπει να περιμένουμε ούτε πολιτισμική ούτε πολιτική ομοιογένεια σε μια παγκόσμια οικονομία. Αυτό που ενοποιεί την δομή περισσότερο, είναι ο καταμερισμός εργασίας που εγκαθίσταται στο εσωτερικό της. Συνέχεια

Posted in Ο Καπιταλισμός ως παγκόσμιο σύστημα | Tagged , | Σχολιάστε

3η Παράδοση γενικής ανθρωπολογίας: Η Κοινωνική Δομή. Ολόκληρη η εισήγηση

biggest_cities_sao_paulo_q_47390

Την Κυριακή 31/1 στις 11 πμ. θα πραγματοποιηθεί στην Λαμπηδόνα η τρίτη παράδοση της γενικής ανθρωπολογίας με τίτλο «η Κοινωνική Δομή» και εισηγητή τον Σωτήρη Δημητρίου. Ακολουθεί ολόκληρη η εισήγηση:

  1. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΟΜΗ

 

Διαφορές και ανισότητες˙ κοινωνικές διακρίσεις˙ εξισωτικές κοινωνίες˙ κυνηγοί τροφοσυλλέκτες˙ γεωφραφικός καταμερισμός˙ η κοινωνία ως σύστημα˙ δύναμη για˙ δύναμη επί˙ εξουσία˙ συμβολικό, κοινωνικό και υλικό κεφάλαιο˙ η ανδροκρατία˙ αρρενολοχία˙ πολυγυνία˙ διαβατήριες τελετουργίες˙ ρατσισμός˙ βιοηθική˙ οι ακέφαλες κοινωνίες˙ μητρογράμμιση˙ το φυλετικό σύστημα˙ η προγονολατρεία˙ ο σαμάνισμός˙ ο ανιμισμός˙ ηλικιακές ομάδες˙ μυστικές εταιρείες˙ μεγάλοι άνδρες˙ αρχηγοί˙ η φυλαρχία˙ οι θυσίες˙ θρησκεία˙ τελετουργίες˙ μαγεία˙ συλλογικές παραστάσεις˙ ηγεμονία ˙ το κράτος˙ οι τελετές.                                  

 

Ερώτηση: Σε τι στηρίζεται η κοινωνική διάκριση των ανθρώπων;

 

Βάζουμε το ερώτημα: Τα άτομα που βρίσκονται στην εξουσία έχουν κάποιο φυσικό γνώρισμα που να ξεχωρίζουν; πιο μεγάλη μύτη; πιο μπάσα φωνή; πιο καλή όσφρηση; Ο Πλάτωνας υποστήριζε πως πρέπει να μας κυβερνούν οι φιλόσοφοι.

Tην προηγούμενη φορά αναφερθήκαμε στις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων. Διαφορές που οφείλονται στην κουλτούρα (συνήθειες, πίστεις, γλώσσα), στη βιολογική μορφολογία (χρώμα, υψικρανία) και φυσιολογία (αντοχή, στειρότητα), στην αγωγή (επίκτητες ικανότητες), στο χαρακτήρα (πραότητα, ευαισθησία) και στην κοινωνική πίεση (βία, αλκοολισμός, νευρώσεις). Κανένα άλλο είδος δεν διαθέτει το πλήθος των ικανοτήτων που παρουσιάζει ο άνθρωπος: πυροβασία, περπάτημα σε τεντωμένο σχοινί, χαρακίρι κ.ά, Όσο κι’ αν μοιάζουν τα άτομα μιας κουλτούρας, υπάρχουν μεταξύ τους μεγάλες διαφορές.  Οι διαφορές συνιστούν τον πλούτο της ανθρωπότητας, αυτό που μας ενώνει.

Το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει με τις ανισότητες, που τις συγχέουμε συχνά με τις διαφορές. Μιλάμε για διαφορές των ανθρώπων, μέσα στην κουλτούρα ή ανάμεσα στις κουλτούρες, αλλά σπάνια μιλάμε για ανισότητες. Λέμε ‘’Οι Αμερικανοί  έχουν υψηλό εισόδημα’’ αγνοώντας το χάος των ανισοτήτων που επικρατεί σ’ αυτούς. Λέμε ‘’Οι Γερμανοί απομυζούν τη  Νότια Ευρώπη’’ αγνοώντας ποιοι κερδίζουν από αυτό. Θεωρούμε ότι σε κάθε κράτος επικρατεί ισονομία αγνοώντας τις οικονομικές και νομικές τους ανισότητες. Οι  ανισότητες ξεχωρίζουν κατά το ότι οι διαφορές είναι αντικειμενικές (όλοι ξεχωρίζουμε το μαύρο από το ξανθό χρώμα), ενώ οι ανισότητες είναι μεταφορές, κοινωνικές κατασκευές. Για παράδειγμα: στην κλασική αρχαιότητα οι δούλοι απεικονίζονται μικρόσωμοι, σαν νάνοι, και λέγονταν ‘’παιδίον’’. Στις αναπαραστάσεις των αρχαίων πολιτισμών ο βασιλιάς απεικονίζεται ογκώδης και οι εχθροί σαν νάνοι. Στην Αφρική, τόσο στις αγγλόφωνες όσο και στις γαλλόφωνες αποικίες, οι αυτόχθονες αποκαλούνται ‘’boy’’=παιδί. Ο σερβιτόρος αποκαλείται garçon= αγόρι και ο παπάς αποκαλεί τον ενορίτη ‘’τέκνον μου’’.  Ο ανώτερος μιλά στον κατώτερο στον ενικό και ο κατώτερος του απαντά στον πληθυντικό. Συνέχεια

Posted in Γενική Ανθρωπολογία, Εισηγήσεις | Tagged | Σχολιάστε

Ο Χώρος των συναντήσεων: Λαμπηδόνα-Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα

Οι συναντήσεις του κοινωνικού πανεπιστημίου για την περίοδο 2015-2016 γίνονται στο Κοινωνικό Πολιτιστικό Κέντρο Βύρωνα «Λαμπηδόνα» που βρίσκεται στο πάρκο Αγίας Τριάδας στη Νέα Ελβετία, στον Βύρωνα. Στο ακόλουθο λινκ θα δείτε τον χάρτη:https://www.google.com/maps/place/37%C2%B057’37.0%22N+23%C2%B045’17.4%22E/@37.9600026,23.7543934,16z/data=!4m2!3m1!1s0x0:0x0?hl=en

 

 

Posted in Κοινωνικό Πανεπιστήμιο, Χωρίς κατηγορία | Tagged | Σχολιάστε

2η Παράδοση Μεθοδολογίας. Κυριακή 24/1 στις 11 π.μ. «Η ανθρωπολογική έρευνα και η εθνογραφική πρακτική» Περίληψη Εισήγησης.

images

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΤΙΤΛΟΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ – ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ (ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ – ΙΣΤΟΡΙΑ)

 

Α. Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:

Ανθρωπολογική έρευνα. Η εθνογραφική πρακτική

Εισηγητής: Πάρης Ποτηρόπουλος

 

ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

  • Ανθρωπολογία και Εθνογραφία.

(Η ανθρωπολογική έρευνα έχει ταυτιστεί με την εθνογραφία)

  • Αποσαφήνιση των όρων και των σχέσεων μεταξύ Ανθρωπολογίας και Εθνογραφίας
    (Η διττή σημασία της Εθνογραφίας: ως διαδικασία της επιτόπιας έρευνας και ως συγγραφή των ευρημάτων της έρευνας)
  • Εθνογραφική μέθοδος, η ανθρωπολογική μέθοδος έρευνας.
    (Για πολλούς ερευνητές η εθνογραφία είναι μια ολοκληρωμένη μορφή ανθρωπολογικής έρευνας)
  • Βασικές αρχές εθνογραφικής μεθόδου.

(Επιτόπια έρευνα, συμμετοχική παρατήρηση, μελέτη περίπτωσης)  Συνέχεια

Posted in Εισηγήσεις, Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου, Περιλήψεις | Tagged | Σχολιάστε

2η Παράδοση Οικονομικής Ανθρωπολογίας την Κυριακή 17/1: Η κριτική της Ανθρωπολογίας στην Οικονομική επιστήμη και τον Μαρξισμό. Ολόκληρη η εισήγηση

b1051

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ.

2η Παράδοση

ΤΙΤΛΟΣ: Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΜΑΡΞΙΣΜΟ

Εισηγητής: Γιάννης Κυριακάκης

Ερώτηση: Ποια είναι η κριτική της ανθρωπολογίας στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς και σε ποιο βαθμό αυτή η κριτική οδηγεί στην αμφισβήτηση του καπιταλισμού ως του καλύτερου δυνατού οικονομικού συστήματος; Μπορεί με βάση την ανθρωπολογική κριτική να διαμορφωθεί ένα όραμα μιας άλλης κοινωνίας του μέλλοντος;

 

  1. Εισαγωγή

Όπως είδαμε στην προηγούμενη συνάντηση η λεγόμενη «οικονομική επιστήμη» αναπτύχθηκε αρχικά ως «πολιτική οικονομία». Η πολιτική οικονομία, όπως πολύ εύστοχα διατύπωσε ο Αλέξανδρος Πατραμάνης στην προηγούμενη συνάντηση, ασχολούνταν με το πώς θα διανεμηθεί καλύτερα ο παραγόμενος πλούτος ανάμεσα σε τρείς τάξεις, τους γαιοκτήμονες, τους εμπόρους-βιομήχανους και τους εργάτες, και πως αυτή η διανομή θα διευκόλυνε με την σειρά της την παραπέρα αύξηση της παραγωγής και του πλούτου ή την αντιμετώπιση της ανέχειας και της φτώχειας. Αυτός ο προσανατολισμός της πολιτικής οικονομίας προϋπέθετε βέβαια την φανερή ύπαρξη και την ευρεία κοινωνική αναγνώριση αυτών των τάξεων. Δεν θα μπορούσε, η ύπαρξη και ο ανταγωνισμός αυτών των τάξεων να είναι αποκύημα της φαντασίας των πρώτων οικονομολόγων. Είχε προηγηθεί η ιστορική διαμόρφωσή τους. Στο βιβλίο που προτείνω ως βασικό ανάγνωσμα της σημερινής παράδοσης, στο «Ο μεγάλος μετασχηματισμός» του Καρλ Πολάνυι, θα βρει κανείς μια εκπληκτική περιγραφή αυτής της διαμόρφωσης. Ο Πολάνυι ήταν κυρίως ιστορικός της οικονομίας και δημοσιογράφος πριν ασχοληθεί θεωρητικά με την οικονομία, οπότε είναι και πολύ καλός στις ιστορικές περιγραφές. Όπως είπαμε ακόμη στην προηγούμενη συνάντηση, στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ο αιώνα η πολιτική οικονομία σιγά σιγά εγκαταλείφθηκε για χάρη της λεγόμενης «οικονομικής επιστήμης» και των νεοκλασικών οικονομικών. Όπως είδαμε τα νεοκλασικά οικονομικά εγκατέλειψαν ως αναχρονιστική και μεροληπτική την ενασχόληση με τις κοινωνικές τάξεις στην οικονομία. Συνέχεια

Posted in Εισηγήσεις, Οικονομική Ανθρωπολογία | Tagged , | Σχολιάστε

ΚΥΡΙΑΚΗ 10 Γενάρη, 2η παράδοση στην Ενότητα της Τέχνης: «Ντοκιμαντέρ, ιστορία και μεθοδολογίες ενός άλλου κινηματογράφου». Σημειώσεις

james-kotlowitz-interrupters-07262011

Την Κυριακή 10 Γενάρη στις 11 πμ. στην Λαμπηδόνα, θα δοθεί η 2η παράδοση στην Ενότητα «Τέχνη και Λαϊκή κουλτούρα» με θέμα «Ντοκιμαντέρ: Ιστορία και μεθοδολογίες ενός άλλου κινηματογράφου» και εισηγήτρια την Αφροδίτη Νικολαϊδου. Ακολουθούν εκτεταμένες σημειώσεις για την καλύτερη παρακολούθηση της παράδοσης:

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

5.1.2016 Αφροδίτη Νικολαΐδου

 ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ

Είναι εξαιρετικά ασαφές να ορίσουμε τόσο το τι είναι ντοκιμαντέρ όσο και το ίδιο το πεδίο των σπουδών ντοκιμαντέρ γι’ αυτό μιλάμε για μια χαρτογράφηση των εννοιών και των όρων που είναι μάλλον ολισθηροί και διάτρητοι.

Τρία είναι τα πεδία μέσα από τα οποία περνάει ο ορισμός του ντοκιμαντέρ. Κάποιοι προσπαθούν να το ορίσουν σε σχέση με την μυθοπλασία και να προσδιορίσουν ποια είναι η σχέση του ντοκιμαντέρ με τον ιστορικο-κοινωνικό κόσμο και την αλήθεια. Δεύτερον το ντοκιμαντέρ μπορεί να ορισθεί με βάση τις λειτουργίες του πάνω στους θεατές, με βάση δηλαδή την ιδιαίτερη σχέση που δημιουργείται ανάμεσα σε παραγωγούς και κοινό. Τρίτον το ντοκιμαντέρ μπορεί να ορισθεί ως μια διαφορετική πρακτική απ’ ότι η μυθοπλασία και αφορά την παραγωγή γνώσης και αισθητικής.

 Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ

Η πλειονότητα των βιβλίων που αφορούν στο ντοκιμαντέρ ξεκινούν από μια προσπάθεια ορισμού του, κάτι που δεν γίνεται για παράδειγμα στην μυθοπλασία. Αυτό σημαίνει ότι το ντοκιμαντέρ σαν έννοια δεν έχει στεγανά όρια ούτε μπορεί να προσδιοριστεί με σαφήνεια και κυρίως ότι τα έργα μυθοπλασίας θεωρούνται ως κάτι γνωστό, οικείο και δεδομένο.

Η προσπάθεια ορισμού του ντοκιμαντέρ μέσα από την μυθοπλασία ή σε αντιπαράθεση με την μυθοπλασία δεν είναι μόνο μια ρητορική: α) βασίζεται στο ότι ούτως ή άλλως το ντοκιμαντέρ και η μυθοπλασία μοιράζονται τα ίδια εκφραστικά μέσα και β) βασίζεται και στην μορφή που παίρνουν τα ίδια τα τηλεοπτικά και κινηματογραφικά έργα. Τελευταία, πληθαίνουν όλο και περισσότερο οι περιπτώσεις όπου τα όρια ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας (fact/fiction) είναι εξαιρετικά θολά, σε σημείο μάλιστα που πολλοί θεωρητικοί δεν μπορούν να μην αναφέρονται στα βιβλία τους σε μορφές έργων όπως το Βαλς με τον Μπασίρ (Ari Folman, 2008) που είναι κινούμενο σχέδιο ή το This is Spinal Tap (Rob Reiner, 1984) που είναι ψευδοντοκιμαντέρ. Συνέχεια

Posted in Ανθρωπολογία της Τέχνης, Κινηματογράφος, Τέχνη και Λαϊκή Κουλτούρα | Tagged , , , | 1 σχόλιο

Ευχές και μια αλλαγή

12241686_1185404781470498_3069883452700689474_n

Από το κοινωνικό πανεπιστήμιο στέλνουμε τις καλύτερες ευχές μας για χαρούμενες γιορτές με υγεία. Σύμφωνα με το πρόγραμμα δεν υπάρχει κάποια παράδοση την ερχόμενη Κυριακή 20 Δεκέμβρη λόγω των διακοπών των εορτών. Θα θέλαμε να ανακοινώσουμε όμως μια αλλαγή για μετά τις γιορτές. Κανονικά στις 10 Γενάρη θα αρχίζαμε με την 2η παράδοση της οικονομικής ανθρωπολογίας. Όμως ένα κώλυμα του εισηγητή μας υποχρεώνει να αλλάξουμε την σειρά. Έτσι η παράδοση της Αφροδίτης Νικολαϊδου, για το ντοκιμαντέρ στην ενότητα της Τέχνης,  που ήταν προγραμματισμένη για τις 17/1 πάει στις 10/1 και η 2η παράδοση της οικονομικής ανθρωπολογίας θα γίνει στις 17/1. Θα υπάρξουν έγκαιρα οι σχετικές ανακοινώσεις και φυσικά θα ανέβουν έγκαιρα και οι σχετικές εισηγήσεις.

Posted in Ανακοινώσεις | Tagged | Σχολιάστε

2η Παράδοση Γενικής Ανθρωπολογίας: ‘Η Κοινωνία ως δυναμικό σύστημα’. Ολόκληρη η εισήγηση

Indian-farmers

(Εισηγητής: Σωτήρης Δημητρίου)

  1. Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΩΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Τα άγρια παιδιά˙ κοινωνικό σύστημα˙ ολικότητα/context˙ δομή˙ διαδράσεις˙ λειτουργίες και κουλτούρα˙ κουλτούρα/πολιτισμός˙ αναστοχασμός˙ βιολογισμός˙ γεωγραφικός παράγων˙ η φύση του ανθρώπου˙ συστήματα επικοινωνίας˙ μη-συμμετρική επικοινωνία˙ γλώσσα˙ σκέψη˙ αφήγηση˙ ανθρωποποίηση και κοινωνικοποίηση˙ communitas˙ επιπολιτισμός˙ αποπολιτισμός˙ το σχιζοειδές της νεοελληνικής κουλτούρας˙ habitus˙ διαλεκτική αντίθεση ατομικής δραστηριότητας/κουλτούρας.˙ παγκόσμια κρίση˙ η αποδόμηση του βιομηχανικού μοντέλου˙ βιοεξουσία.

           

Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση μεταξύ κουλτούρας και πολιτισμού;

                  

Εκτός από τον Ρώμο και τον Ρωμύλο, αναφέρονται και άλλες περιπτώσεις παιδιών στην αρχαιότητα που μεγάλωσαν ανάμεσα στα ζώα. Ο J.-J. Rousseau αναφέρει 5 περιπτώσεις τέτοιων παιδιών που ανακαλύφθηκαν στην εποχή του. Αυτά τα παιδιά, που εγκαταλείφθηκαν από τους δικούς τους και μεγάλωσαν με τις συνήθειες των ζώων, δεν μπόρεσαν να γίνουν κανονικοί άνθρωποι και ονομάστηκαν «άγρια παιδιά». Το πρώτο άγριο παιδί που αναφέρεται είναι ένα κορίτσι που μεγάλωσε στους λύκους, η Hesse, το 1344. Περπατούσε με τα τέσσερα και δεν μπόρεσε να μάθει τη γλώσσα. Σε συνέχεια βρέθηκαν παιδί-αρκούδα στη Λιθουανία, παιδι-πρόβατο στην Ιρλανδία. Μέχρι το τέλος του 18ου αιώνα αναφέρονται 14 άγρια παιδιά. Το 1799 ανακαλύπτεται σε δάσος το παιδί της  Aveyron –τον είχαν συλλάβει δύο φορές αλλά κατάφερνε να ξεφεύγει και να κρύβεται στο δάσος- και το 1828 βρέθηκε ο Gaspar, μικρό παιδί, που τον βρήκαν ένα πρωί εγκαταλειμμένο σε πλατεία της Νυρεμβέργης. Πολλά άγρια παιδιά βρέθηκαν επίσης στις Ινδίες και σε άλλα μέρη. Το τελευταίο που αναφέρεται είναι το παιδί της Τεχεράνης, που βρέθηκε το 1961. Από την φροντίδα των ανθρώπων πολλά άγρια παιδιά κατάκτησαν το όρθιο βάδισμα, όμως μόνο τα 4 έμαθαν να μιλάνε. Συνέχεια

Posted in Γενική Ανθρωπολογία, Εισηγήσεις, Χωρίς κατηγορία | Tagged , | Σχολιάστε

Πρώτη παράδοση Μεθοδολογίας. Περίληψη

Την Κυριακή 6/12 στις 11 π.μ. θα δοθεί η πρώτη παράδοση στην ενότητα «Μεθοδολογία των επιστημών του ανθρώπου». Η εισήγηση θα είναι προφορική. Παρακάτω παρουσιάζονται τα βασικά της σημεία:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Α. Η ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η:

Ποιοτικές μέθοδοι έρευνας. Η επιστήμη της Ανθρωπολογίας

Εισηγητής: Πάρης Ποτηρόπουλος

ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

  • Ο ρόλος της μεθοδολογίας στην επιστήμη και ειδικότερα στις κοινωνικές – ανθρωπιστικές επιστήμες.
  • Κατηγοριοποίηση των μεθόδων έρευνας:
  • Ποιοτικές και ποσοτικές έρευνες,
  • Χαρακτηριστικά ποσοτικών και ποιοτικών ερευνών
  • Θετικά και αρνητικά στοιχεία
  • Η χρήση των ποιοτικών μεθόδων έρευνας στη μελέτη κοινωνικών και πολιτισμικών φαινομένων και ποιοτήτων. Οι απαντήσεις στα «πως» και τα «γιατί» των κοινωνικών σχέσεων, διαδικασιών, δομών και λειτουργιών.

Συνέχεια

Posted in Εισηγήσεις, Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου | Tagged , , | Σχολιάστε